คำศัพท์ที่ควรรู้

เงินดิจิทัลเป็นแค่ไฟล์หรือตัวเลข จึงเสี่ยงถูกจ่ายซ้ำ 2 รอบ Bitcoin แก้ด้วยการให้ผู้จดบัญชีตัดสินรายการที่ขัดแย้งกันทุก ~10 นาที

ใส่อะไรเข้าไปก็พ่นตัวเลขมหึมาออกมา ทายผลไม่ได้ เปลี่ยนข้อมูลนิดเดียวผลเปลี่ยนหมด — หัวใจของโจทย์ปริศนาการขุด

กล่องที่รวมรายการธุรกรรมที่รออยู่ รอผู้ชนะการขุดเอาไปต่อลงสมุดบัญชีรวม

การแข่งกันแก้โจทย์ปริศนาเพื่อชิงสิทธิ์เป็นผู้จดบัญชีรอบนั้น ทำให้ไม่มีใครคุมเกมได้โดยไม่ต้องมีหัวหน้า

บิทคอยน์ก้อนใหม่ที่ 'ถือกำเนิดขึ้น' ให้นักขุดผู้ชนะเป็นรายบล็อก — ต้นกำเนิดของบิทคอยน์ทุกเหรียญในโลก

ทุกราว 10 นาที จะมีผู้ชนะการขุดคนเดียวได้เลือกว่ารายการไหนคือ 'ของจริง' แล้วลงมันลงสมุด

สมุดบัญชีที่เขียนเป็นกล่องต่อ ๆ กัน กล่องใหม่ล็อกกับกล่องเก่าเสมอ ทำให้แก้ไขประวัติย้อนหลังแทบเป็นไปไม่ได้

ถ้ามีสมุดบัญชี 2 เวอร์ชันไม่ตรงกัน ให้เชื่อเวอร์ชันที่สายโซ่ยาวกว่า เพราะยาวกว่า = มีคนทุ่มแรงขุดมากกว่า

ชื่อของคน (หรือกลุ่มคน) ที่เปิดตัว Bitcoin ต้นปี 2009 หลังวิกฤตการเงินโลก — จนถึงวันนี้ยังไม่มีใครรู้ว่าเขาเป็นใคร

เงินในบิทคอยน์ไม่ได้เก็บเป็นยอดคงเหลือ แต่เก็บเป็นก้อนเงิน (Outputs) แยกกันเหมือนตู้เซฟที่มีล็อกติดอยู่ เวลาใช้ต้องยกทั้งก้อนแล้วสร้างก้อนใหม่

กุญแจสำหรับแจกให้คนอื่น เพื่อใช้ฝังล็อกส่งเงินมาให้เรา คำนวณมาจาก Private Key เปิดเผยให้ใครรู้ก็ได้

ตัวเลขสุ่มขนาด 256 บิตที่ใช้ไขปลดล็อกเงินเพื่อทำธุรกรรม ห้ามให้ใครรู้เด็ดขาด ใครได้ไปเท่ากับได้เงินทั้งหมดของเรา

หลักฐานที่สร้างจาก Private Key เพื่อพิสูจน์ความเป็นเจ้าของเงินก้อนนั้นจริง โดยไม่ต้องเปิดเผยกุญแจส่วนตัวให้ใครเห็น

การสื่อสารระหว่างคอมพิวเตอร์โดยตรงแบบไม่มีเซิร์ฟเวอร์กลาง ทุกเครื่องเท่าเทียมกัน และกระจายข้อมูลต่อ ๆ กันแบบปากต่อปาก

คอมพิวเตอร์ที่เปิดโปรแกรมบิทคอยน์ คอยตรวจสอบกติกา แชร์ข้อมูลธุรกรรม และเก็บสำเนาบล็อกเชนไว้เองโดยไม่มีใครบังคับ

พื้นที่พักคอยชั่วคราวบนโหนดสำหรับธุรกรรมใหม่ที่เพิ่งส่งเข้าเครือข่าย เพื่อรอนักขุดหยิบไปบรรจุลงบล็อกถาวร

บล็อกหมายเลข 0 จุดเริ่มต้นของบล็อกเชนบิทคอยน์ที่ถูกขุดขึ้นมาเมื่อต้นปี 2009 โดย Satoshi Nakamoto

ข้อมูลขนาดเล็กประจำบล็อกที่บอกรายละเอียดสำคัญ เช่น แฮชบล็อกเก่า, Merkle Root, Nonce และเป้าหมายความยาก เป็นจุดที่นักขุดใช้คำนวณแฮช

ตัวเลขสุ่มในหัวบล็อกที่นักขุดไล่เปลี่ยนค่าไปเรื่อย ๆ นับล้านครั้งต่อวินาที เพื่อให้ได้ผลคำนวณแฮชต่ำกว่าเป้าหมายที่กำหนด

กลไกปรับเป้าหมายความยากในการขุดทุก ๆ 2,016 บล็อก (~2 สัปดาห์) เพื่อรักษารอบการออกบล็อกให้อยู่อันดับเฉลี่ย 10 นาทีเสมอ

เหตุการณ์ที่รางวัลบิทคอยน์ใหม่จากการขุดจะถูกลดลงครึ่งหนึ่งทุก ๆ 210,000 บล็อก (~4 ปี) เพื่อจำกัดจำนวนบิทคอยน์ไว้ที่ 21 ล้านเหรียญ

รหัสที่แปลงมาจาก Public Key โดยผ่านกระบวนการเข้ารหัสให้สั้นลง อ่านง่าย และมีระบบตรวจจับการพิมพ์ผิด

ภาษาโปรแกรมขนาดเล็กแบบ Stack-based ที่ติดไปกับ Outputs แต่ละก้อน เพื่อกำหนดเงื่อนไขว่าต้องใช้กุญแจหรือเงื่อนไขใดในการปลดล็อกเงิน

สูตรคณิตศาสตร์ทางเดียวที่ใช้สร้าง Public Key จาก Private Key คำนวณไปข้างหน้าได้ง่าย แต่ย้อนกลับแทบเป็นไปไม่ได้

Elliptic Curve Digital Signature Algorithm เป็นมาตรฐานคณิตศาสตร์ที่ Bitcoin ใช้สร้างผลลัพธ์ (r, s) เพื่อยืนยันว่าเป็นเจ้าของกุญแจจริงโดยไม่ต้องเปิดเผย Private Key

การอัปเกรดในปี 2017 ที่ย้ายข้อมูลส่วนปลดล็อก (ลายเซ็นและกุญแจ) ไปไว้ท้ายธุรกรรม เพื่อแก้ปัญหาความดัดแปลงได้ของธุรกรรม ลดค่าธรรมเนียม และช่วยขยายพื้นที่บล็อก

ปัญหาเดิมที่ลายเซ็นดิจิทัลสามารถถูกดัดแปลงทางคณิตศาสตร์ได้โดยที่ยังตรวจผ่าน แต่ทำให้ค่าแฮช TXID เปลี่ยนไป จนส่งผลให้เลขอ้างอิงธุรกรรมไม่เสถียร

รหัสแฮชประจำตัวเฉพาะของแต่ละธุรกรรม ใช้ระบุและติดตามสถานะการโอนเงินบนบล็อกเชน

ข้อมูลยืนยันสิทธิ์ความเป็นเจ้าของ เช่น ลายเซ็นดิจิทัลและ Public Key ที่ถูกแยกออกมาอยู่ท้ายธุรกรรมในโครงสร้าง SegWit และได้ส่วนลดน้ำหนักบล็อก 75%

หน่วยวัดขนาดบล็อกแบบใหม่หลัง SegWit (จำกัด 4 ล้านหน่วย) โดยข้อมูลทั่วไปคิด 4 หน่วยต่อไบต์ แต่วิทเนสคิด 1 หน่วยต่อไบต์ ทำให้บล็อกจุธุรกรรมได้เทียบเท่า ~1.8-2 MB

รูปแบบการเปลี่ยนกติกาบล็อกเชน; Soft Fork รองรับโหนดเก่าโดยไม่แตกสายโซ่ ส่วน Hard Fork กฎใหม่ไม่เข้ากันกับโหนดเก่า เสี่ยงทำให้สายโซ่แยกเป็น 2 ฝั่ง

ซอฟต์แวร์หรืออุปกรณ์ที่ใช้จัดการกุญแจส่วนตัวและที่อยู่ ไม่ได้เก็บเหรียญไว้ข้างใน แต่ใช้ตรวจสอบยอดและเซ็นอนุมัติธุรกรรมบนบล็อกเชน

กระเป๋าเงินที่ทำงานบนอุปกรณ์ที่เชื่อมต่ออินเทอร์เน็ตตลอดเวลา เช่น แอปมือถือหรือคอมพิวเตอร์ สะดวกในการรับส่งเงินก้อนเล็ก แต่มีความเสี่ยงจากมัลแวร์

อุปกรณ์แยกต่างหากที่เก็บกุญแจส่วนตัวแบบออฟไลน์ 100% ไม่แตะอินเทอร์เน็ต การเซ็นธุรกรรมเกิดขึ้นในชิปเครื่อง ปลอดภัยสูงสุดสำหรับเงินเก็บก้อนใหญ่

ชุดคำภาษาอังกฤษที่สุ่มขึ้นตอนสร้างกระเป๋าครั้งแรก เป็นต้นกำเนิดของกุญแจและที่อยู่ทั้งหมด สามารถใช้กู้คืนกระเป๋าได้ทุกเมื่อหากอุปกรณ์สูญหาย

คำเตือนคลาสสิกในวงการบิทคอยน์ หากฝากเหรียญไว้ในแอปศูนย์ซื้อขายที่ไม่ได้ถือกุญแจส่วนตัวเอง เหรียญนั้นยังไม่ใช่กรรมสิทธิ์ของเราอย่างแท้จริง